Başabaş noktası, satış gelirinin toplam giderleri karşıladığı ancak henüz kâr oluşmadığı satış düzeyidir. Üretici bir işletme için bu hesap, aylık sabit giderleri karşılamak amacıyla kaç ürün satılması veya ne kadar ciro yapılması gerektiğini gösterir. Satış fiyatı ya da üretim maliyeti değiştiğinde başabaş noktası da değişir.
Kaç Adet Satışla Kâra Geçeceğinizi Hesaplayın
Aynı döneme ait KDV hariç tutarları girin. Değişken birim maliyete ürün miktarı arttıkça oluşan malzeme, işçilik, enerji, ambalaj ve benzeri giderleri ekleyin.
Hesap tek ürün veya benzer katkı payına sahip ürün grubu içindir.
Başabaş Noktası Formülü
Başabaş satış adedi = Toplam sabit gider ÷ (Birim satış fiyatı − Değişken birim maliyet)
Parantez içindeki fark birim katkı payıdır. Satılan her ürünün sabit giderleri karşılamak ve sonrasında kâr oluşturmak için bıraktığı tutarı gösterir.
Sabit gider
Üretim miktarı kısa dönemde değişse de devam eden kira, yönetim maaşı, sigorta, amortisman ve benzeri giderler.
Değişken birim maliyet
Ürün adedi arttıkça oluşan malzeme, direkt işçilik, fason, enerji, ambalaj ve sevkiyat payı.
Katkı payı
Satış fiyatından değişken birim maliyet çıkarıldıktan sonra sabit gider ve kâr için kalan tutar.
Üretim İşletmesi İçin Örnek Hesap
Aylık toplam.
Ürün başına.
Ürün başına.
1.250 − 750 TL.
2.400 adet
1.200.000 TL sabit gider ÷ 500 TL birim katkı payı. Bu seviyedeki ciro 3.000.000 TL'dir.
3.000 adet
Sabit gider ve hedef kâr toplamı 500 TL katkı payına bölünür. Gerekli ciro 3.750.000 TL olur.
Üretim kapasitesi 2.400 adedi karşılıyor mu?
Başabaş analizi gerekli satış miktarını gösterir; bu miktarın mevcut makine, işçilik ve vardiya kapasitesiyle üretilip üretilemeyeceğini göstermez. Sonucu üretim kapasitesi hesabıyla birlikte değerlendirin.
Birden Fazla Ürün Varsa Nasıl Hesaplanır?
Bir işletme farklı satış fiyatı ve katkı payına sahip ürünler satıyorsa tek ürün formülünü toplam adede uygulamak yanıltıcı olabilir. Önce beklenen satış karması belirlenmeli, ardından her ürünün satış içindeki payına göre ağırlıklı ortalama katkı payı hesaplanmalıdır.
Ürünleri ayırın
Her ürün grubu için satış fiyatını, değişken maliyeti ve katkı payını ayrı bulun.
Satış karmasını belirleyin
Toplam satış içinde her grubun beklenen adet veya paket payını kullanın.
Her değişimde yenileyin
Düşük katkı paylı ürünlerin oranı yükselirse aynı sabit gider için daha fazla satış gerekir.
Başabaş Noktasını En Çok Değiştiren Unsurlar
İskonto ve satış fiyatı
İskonto katkı payını doğrudan düşürür. Liste fiyatıyla hesap yapıp fiili iskontoyu dışarıda bırakmak başabaş miktarını olduğundan düşük gösterir.
Fire ve yeniden işleme
Sağlam ürün başına tüketilen malzeme ve işçilik arttığında değişken birim maliyet yükselir. Ürün maliyetinin kapsamını ürün maliyeti hesaplama rehberinde inceleyin.
Makine ve enerji maliyeti
Çevrim süresi, kapasite kullanımı ve enerji gideri değiştikçe ürün başına üretim payı güncellenmelidir. Ayrıntılı hesabı makine saat maliyeti yazısında bulabilirsiniz.
Sabit gider artışı
Yeni kira, makine yatırımı veya yönetim gideri sabit maliyeti yükseltir. Satış hacmi değişmese bile kâra geçiş noktası ileri taşınır.
Sık Sorulan Sorular
Başabaş noktası ile kâr aynı şey midir?
Hayır. Başabaş noktasında gelir toplam gideri karşılar ve sonuç sıfırdır. Kâr, bu seviyenin üzerindeki katkı payından oluşur.
Kredi taksiti sabit gidere eklenir mi?
Kredi anaparası muhasebe gideriyle aynı değildir. Nakit planı ile kârlılık hesabı ayrı değerlendirilmelidir. Ödeme gücünü ayrıca nakit akışı planında inceleyin.
KDV hesaba katılır mı?
Karşılaştırılabilir bir sonuç için satış ve maliyet tutarları aynı vergi yaklaşımıyla, genellikle KDV hariç kullanılmalıdır.
Hesap ne sıklıkta yenilenmeli?
Satış fiyatı, işçilik, malzeme, enerji, kur veya ürün karması önemli ölçüde değiştiğinde; düzenli yönetim içinse en az aylık dönemlerde yenilenmelidir.
Kârlılığı etkileyen veri kopukluklarını belirleyin
Ürün maliyeti, iskonto, kapasite ve satış hedeflerinizin hangi noktalarda birbirinden ayrıldığını Korgün süreç analiziyle inceleyin.