Makine saat maliyeti, bir makinenin üretime ayrılabilen bir saatlik kullanımının işletmeye gerçek maliyetidir. Yalnızca elektrik giderini değil; amortisman, bakım, alan, yardımcı işletme ve makineye ayrılan işçilik payını da kapsar. Doğru hesaplanmadığında ürün maliyeti ve satış fiyatı gerçeğin altında kalabilir.
Saat ve Ürün Başına Makine Maliyetinizi Hesaplayın
Aynı aya ait giderleri ve çalışma sürelerini girin. Tutarları KDV hariç ve aynı hesap döneminden kullanın.
Sonuç; malzeme, fire, fason, kalite ve paketleme giderlerini içermez.
Makine Saat Maliyeti Formülü
Makine saat maliyeti = Aylık toplam makine gideri ÷ Aylık kullanılabilir makine saati
Kullanılabilir saat; vardiya takviminden planlı bakım, kalıp veya takım değişimi, temizlik ve makinenin üretime kapalı olduğu diğer süreler çıkarılarak bulunur.
Amortisman veya kira
Makinenin ekonomik ömrüne dağıtılan yatırım bedeli ya da aylık finansal kiralama gideri.
Enerji ve yardımcı işletme
Elektrik, doğal gaz, basınçlı hava, soğutma ve makineye doğrudan bağlı diğer tüketimler.
Bakım ve sarf
Periyodik bakım, arıza, yedek parça, takım aşınması, yağ ve makine sarf malzemeleri.
Operatör maliyeti
Operatör tek makineye ayrılıyorsa tam pay; birden fazla makineyi yönetiyorsa çalışma payına göre dağıtım.
Alan ve ortak gider payı
Makinenin kapladığı alan, sigorta ve üretim bölümüne dağıtılan ölçülebilir ortak giderler.
Kullanılabilir süre
Gideri bölen gerçekçi süre. Duruşları hesaba katmadan yüksek saat kullanmak maliyeti olduğundan düşük gösterir.
Örnek Makine Saat Maliyeti Hesabı
- Amortisman: 60.000 TL
- Enerji: 72.000 TL
- Bakım ve sarf: 24.000 TL
- Alan ve diğer giderler: 18.000 TL
- Makineye ayrılan işçilik: 50.000 TL
Toplam aylık gider: 224.000 TL
176 planlanan saat − 26 saat bakım, hazırlık ve planlı duruş = 150 saat
1.493,33 TL/saat224.000 TL ÷ 150 saat
Takvim saatini maliyet hesabında doğrudan kullanmayın
Makine ay boyunca tesiste bulunsa da her saat üretime açık değildir. Bakım, hazırlık ve planlı kapalı süreleri çıkarmadan 176 saate bölmek örnekte saat maliyetini 1.272,73 TL gösterir. Gerçekçi 150 saat kullanıldığında maliyet 1.493,33 TL'dir; aradaki fark yaklaşık yüzde 17'dir.
Makine Maliyeti Ürüne Nasıl Yansıtılır?
1.493,33 TL
Makinenin kullanılabilir bir saati.
6 dakika
Bir ürün için 0,10 makine saati.
149,33 TL
1.493,33 × 6 ÷ 60; çevrimde tek sağlam ürün için.
Çevrim başına iki sağlam ürün çıkıyorsa bu tutar ikiye bölünür. Fireli parçalar sağlam ürün adedine eklenmez. Direkt malzeme, fason, paketleme ve genel üretim giderlerinin tamamını görmek için ürün maliyeti hesaplama rehberini inceleyebilirsiniz.
Saat Maliyeti Neden Aylar Arasında Değişir?
Düşük kapasite kullanımı
Amortisman ve alan gibi sabit giderler daha az üretim saatine bölündüğünde saat maliyeti yükselir. Kapasite hesabını üretim kapasitesi rehberiyle birlikte değerlendirin.
Plansız duruş ve arızalar
Üretilemeyen saatler azalırken bakım, işçilik ve teslimat riski devam eder. Makinenin gerçek çalışma oranını makine verimliliği yazısında inceleyin.
Enerji ve bakım fiyatları
Tarife, tüketim, takım ve yedek parça maliyetleri değiştikçe hesap dönemi giderleri güncellenmelidir.
Ürün ve operasyon farkı
Aynı makinede farklı çevrim, hazırlık ve fire oranlarına sahip ürünlerin makine payı aynı olmaz.
Sık Sorulan Sorular
Operatör ücreti makine saat maliyetine eklenir mi?
Ürünün maliyet yapısına göre eklenebilir. Operatör birden fazla makineye bakıyorsa toplam işveren maliyeti çalışma veya hizmet payına göre dağıtılmalıdır.
Plansız arıza saati kullanılabilir süreden düşülür mü?
Gerçekleşen maliyet analizinde fiili çalışılmayan süre dikkate alınır. Standart maliyette ise normal kapasite ve planlı duruş varsayımları ayrı tutulmalıdır.
Makine saat maliyeti ne sıklıkta güncellenmeli?
Enerji, işçilik ve bakım giderleri hızlı değişiyorsa aylık; daha istikrarlı yapılarda üç aylık dönemlerle gözden geçirilebilir.
Standart ve fiili makine maliyeti aynı mıdır?
Hayır. Standart maliyet planlanan gider ve kapasiteye, fiili maliyet ise gerçekleşen gider ve çalışma saatlerine dayanır. Aradaki fark yönetim için ayrıca izlenmelidir.
Makine, operasyon ve ürün maliyetini aynı süreçte yönetin
Çalışma süresi, üretim miktarı, fire ve gerçekleşen giderlerin ürün maliyetine nasıl yansıdığını Korgün ERP ile inceleyin.