Üretim kapasitesi; belirli bir dönemde, mevcut makine ve çalışma süresiyle üretilebilecek sağlam ürün miktarıdır. Yalnızca vardiya saatini makine sayısıyla çarpmak yeterli değildir. Hazırlık, ayar, bakım, mola, performans kaybı, fire ve kalite reddi hesaba katılmadığında kapasite olduğundan yüksek görünür.
Üretim kapasitesi hesaplama formülü
Önce kullanılabilir makine süresini bulun. Bu süreyi çevrim süresine bölün; performans ve sağlam ürün oranını uygulayarak planlanabilir kapasiteye ulaşın.
Temel formül
Planlanabilir kapasite = Kullanılabilir süre ÷ Çevrim süresi × Çevrim başına ürün × Performans oranı × Sağlam ürün oranı
Dört Farklı Kapasiteyi Birbirine Karıştırmayın
Teorik kapasite
Hiç duruş ve kayıp yokmuş gibi hesaplanan ulaşılabilecek en yüksek miktardır.
Kullanılabilir kapasite
Bakım, ayar, mola ve diğer planlı duruşlar çıkarıldıktan sonra kalan süredir.
Planlanabilir kapasite
Geçmiş performans ve kalite oranları dikkate alınarak sipariş planında kullanılabilecek miktardır.
Gerçekleşen üretim
Dönem sonunda üretilen ve kalite kontrolden geçen gerçek sağlam ürün miktarıdır.
Üretim Kapasitesi Adım Adım Nasıl Hesaplanır?
Brüt makine süresini bulun
Makine sayısı × vardiya süresi × vardiya sayısı × çalışma günü formülünü kullanın. Bir makine, günde iki vardiya, vardiya başına 8 saat ve haftada 5 gün çalışıyorsa brüt süre 80 makine-saattir.
Planlı duruşları çıkarın
Bakım, kalıp veya model değişimi, temizlik, mola ve planlı toplantı sürelerini brüt süreden düşürün. Bu işlem üretime gerçekten ayrılabilen kullanılabilir süreyi verir.
Çevrim süresini aynı birime çevirin
Kullanılabilir süre saat, çevrim süresi saniye ise süreyi saniyeye çevirin. Çevrim başına birden fazla ürün çıkıyorsa kalıp gözü veya parti miktarını ayrıca ekleyin.
Gerçek performans oranını uygulayın
Mikro duruş, hız kaybı, operatör beklemesi ve besleme gecikmesi nedeniyle makine her zaman standart hızda çalışmaz. Tahmin yerine geçmiş üretim kayıtlarındaki gerçek performans oranını kullanın.
Fire ve kalite kaybını düşün
Üretilen toplam adet satışa veya sonraki operasyona aktarılabilecek sağlam ürün miktarı değildir. Planı sağlam ürün oranı üzerinden kurun.
Darboğaz operasyonla doğrulayın
Kesim hızlı olsa bile dikim veya montaj yavaşsa hattın kapasitesi hızlı operasyona göre belirlenemez. Bir siparişin toplam kapasitesini en düşük çıktıyı veren zorunlu operasyon sınırlar.
İki Makinenin Haftalık Üretim Kapasitesi
İki makine, 5 gün boyunca günde iki vardiya ve vardiya başına 8 saat çalışıyor. Haftalık planlı duruş 10 saat, çevrim süresi 45 saniye, performans oranı %85 ve sağlam ürün oranı %97 olsun.
Yorum: Satış ve üretim planı 12.000 adet üzerinden değil, mevcut performans ve kalite koşullarında yaklaşık 9.894 sağlam ürün üzerinden kurulmalıdır.
Çok Operasyonlu Üretimde Kapasiteyi Darboğaz Belirler
Kesim
Saatte 120 parça
Montaj
Saatte 90 parça
DarboğazPaketleme
Saatte 110 parça
Bu hattın kapasitesi saatte 120 veya 110 değil, saatte 90 parçadır. Montaj iyileştirilmeden kesimde daha fazla üretmek, montaj önünde yarı mamul birikmesine neden olur. Darboğazı belirlemek için ürünün geçtiği her zorunlu operasyonu ayrı hesaplayın.
Sektöre Göre Kapasite Hesabında Hangi Veri Değişir?
Tekstil ve ayakkabı
Model, beden, numara, renk, operatör becerisi ve operasyon dakikası kapasiteyi değiştirir. Tek bir ürün ortalaması bütün koleksiyona uygulanmamalıdır.
Plastik ve metal
Çevrim süresi, kalıp gözü, kalıp değişimi, takım ayarı, hurda ve ilk parça onayı birlikte değerlendirilmelidir.
Mobilya ve siparişe üretim
Kesim optimizasyonu, makine rotası, montaj süresi, özel ölçü ve bekleyen proje karması kapasite hesabını etkiler.
Kapasite Hesabında En Sık Yapılan Hatalar
Bakım, hazırlık, mola ve ayar süreleri düşülmediğinde plan uygulanamaz.
Hattın çıktısını en yavaş zorunlu operasyon belirler.
Model, malzeme, ölçü ve operasyon rotası süreyi değiştirebilir.
Fire ve kalite reddi çıkarılmadan müşteriye verilecek miktar bulunamaz.
Kanıtsız sabit oranlar kapasiteyi güvenilir olmaktan çıkarır.
Kapasite üretme gücüdür; açık iş yükü ise bu gücün ne kadarının dolu olduğunu gösterir.
Hesabı düzenli güncel veriye bağlayın
Bir kez hazırlanan kapasite tablosu; makine, vardiya, ürün karması veya çevrim süresi değiştiğinde eski kalır. İş emri gerçekleşmeleri, duruşlar, fire ve sağlam üretim miktarı düzenli kaydedildiğinde planlanan kapasite gerçek sonuçlarla karşılaştırılabilir.
Üretim kapasitesinin iş emri, malzeme ihtiyacı ve terminle nasıl birlikte yönetildiğini üretim yönetimi rehberinde; üretim, stok ve maliyet verilerinin tek sistemdeki kullanımını KG Palaimon üretim ERP programında inceleyebilirsiniz. Kapasitenin müşteriye verilen tarihe etkisi için üretimde teslim tarihi hesaplama yazısına geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?
Gerçekleşen sağlam üretim, aynı dönemin planlanabilir kapasitesine bölünür ve 100 ile çarpılır. Kullanılan kapasite türü raporda açıkça belirtilmelidir.
Fazla mesai kapasiteyi artırır mı?
Çalışılabilir süreyi artırabilir; ancak yorgunluk, kalite kaybı, bakım ve malzeme kısıtı hesaba katılmadan aynı performans oranı kullanılamaz.
Kapasite adet yerine saatle ölçülebilir mi?
Ürün karması çok değişkense standart dakika veya makine-saat kullanılabilir. Sipariş planına geçerken ürün rotası ve standart süreyle adede çevrilmelidir.
Yeni makine almak darboğazı çözer mi?
Yalnızca darboğaz gerçekten o makinedeyse çözer. Malzeme, kalıp, operatör, kalite veya sonraki operasyon sınırlıysa yatırım beklenen artışı sağlamaz.
Makine, vardiya ve sipariş kapasitenizi birlikte değerlendirelim
Mevcut iş yükünüzün, darboğazların ve gerçek üretim kayıtlarının kapasite planınıza nasıl yansıtılacağını inceleyin.