Enerji maliyetini ürün maliyetine dağıtmak için elektrik faturasını ürün adedine bölmek yeterli değildir. Önce faturanın hangi üretim dönemine ait olduğunu, hangi tüketimin doğrudan ölçüldüğünü ve hangi kısmın ortak kullanıldığını belirleyin. Sonra ortak üretim enerjisini açıklanabilir bir anahtarla ürünlere paylaştırıp toplamı faturayla uzlaştırın.
Ölçülen Tüketimi Doğrudan, Ortak Tüketimi Uygun Anahtarla Dağıtın
Ürüne özgü sayaç veya makine tüketimi varsa onu ilgili ürün ya da üretim emrine bağlayın. Kompresör ve üretim alanı aydınlatması gibi ortak tüketimi ise makine saati veya güçle ağırlıklandırılmış çalışma süresi gibi tutarlı bir anahtarla dağıtın. İdari kullanım gibi üretim dışı payı ayrı tutun. Birim ürün enerji giderini, ürüne düşen toplam gideri aynı dönemdeki uygun üretim miktarına bölerek bulun.
Hangi Elektrik Gideri Ürün Maliyetine Girer?
İlk iş faturanın okuma başlangıç ve bitiş tarihini üretim kayıtlarıyla eşleştirmektir. Fatura takvim ayının ortasında kesildiyse iki dönemin tüketimini körlemesine tek aya yazmayın; dönem sınırındaki sayaç kayıtları veya belgelenmiş dönemleme yöntemiyle eşleştirin. Üretim hattı, üretim alanının ortak tesisatı ve idari ofis mümkünse ayrı sayaçlardan izlenmelidir.
EPDK'nın açıkladığı üzere elektrik bedeli yalnız aktif enerji fiyatından ibaret değildir; şebeke bedeli ile vergi ve diğer kalemler de bulunabilir. Dağıtılacak gider havuzunu faturanın muhasebeleştirilen kalemleri üzerinden oluşturun. İndirilebilir KDV'yi otomatik olarak ürün giderine eklemeyin; iade alınamayan vergi ve farklı fatura kalemlerinin maliyete alınıp alınmayacağını işletmenin muhasebe politikası ve danışmanıyla belirleyin. Aşağıdaki 4 TL/kWh yalnız örnek dönem ortalamasıdır, resmî tarife veya fiyat önerisi değildir.
Üretim için kullanılan ancak ürün bazında ayrı ölçülmeyen tüketim, giderin ortadan kaybolduğu anlamına gelmez. Öte yandan idari ofis kullanımı da otomatik olarak mamule yüklenmemelidir. KGK'nın TMS 2 Stoklar standardı, dönüştürme maliyetlerinin sistematik dağıtımını ve üretimle ilgisiz genel yönetim giderlerinin stok maliyeti dışında değerlendirilmesini ele alır. Uygulanacak muhasebe çerçevesine göre sınıflandırmayı doğrulayın.
Elektrik Gideri Ürünlere Nasıl Dağıtılır?
Faturadaki kWh ile dağıtıma alınacak net TL tutarını aynı dönem için sabitleyin. Üretim dışı tüketimi ayrıca gösterin.
Ürün, hat veya üretim emrine ait alt sayaç okumalarını eşleştirin. Sayaç yoksa tahmini değeri ölçülmüş gibi göstermeyin.
Üretim alanının ortak tüketimi için makine saati gibi bir anahtar seçin. Makine güçleri farklıysa kW × saat yaklaşımını değerlendirin.
Ürünlere dağıtılan ve üretim dışı bırakılan kWh ile TL toplamlarını ana sayaç ve gider havuzuyla karşılaştırın.
Ürün enerji gideri = (doğrudan ölçülen kWh + ortak üretimden ayrılan kWh) × dönemlik TL/kWh
Ürün başına enerji gideri = ürüne dağıtılan enerji gideri ÷ dönemde üretilen uygun ürün adedi. Birden çok üretim emri veya yarı mamul aşaması varsa payı yalnız nihai ürün kodunda toplamak yerine ilgili emirlere bağlayın.
İki Ürünlü Örnek: 10.000 kWh Fatura Nasıl Paylaştırılır?
Aynı fatura döneminde A ve B ürünleri üretiliyor. Aşağıdaki tüm miktarlar ve tutarlar yöntemi göstermek için varsayılmıştır; gerçek fatura tarifesi veya gerçek işletme verisi değildir. İki hattın doğrudan tüketimi alt sayaçtan ölçülmüştür. Üretim alanındaki ortak tüketim için ürün bazında sayaç yoktur; idari ofis kullanımı ayrı ölçülmüştür.
Aynı okuma dönemi için ana sayaçta görülen toplam tüketim.
Yalnız örnek için varsayılan, muhasebe kapsamı belirlenmiş net gider.
40.000 TL ÷ 10.000 kWh; güncel bir elektrik tarifesi değildir.
A hattının alt sayacında doğrudan görülen tüketim.
B hattının alt sayacında doğrudan görülen tüketim.
Üretim alanındaki ortak tüketim; ürün bazında ölçülmediği için dağıtılacak.
Bu örnekte idari ofise ait kabul edilen ve ürünlere yüklenmeyen tüketim.
Önce kWh mutabakatı yapılır: 3.000 + 2.000 + 3.000 + 2.000 = 10.000 kWh. İlk 8.000 kWh üretimle ilgilidir; son 2.000 kWh bu örnekte üretim dışıdır. Böylece 40.000 TL giderin 32.000 TL'si üretim havuzuna, 8.000 TL'si üretim dışı kullanıma ayrılır.
Ortak 3.000 kWh İçin Makine Saati Anahtarı
Bu örnekte A hattı 200, B hattı 100 saat çalışmıştır. Hatların ortak tesisattan yararlanma düzeyinin saat başına benzer olduğu varsayılmıştır. Bu nedenle ortak 3.000 kWh, 200:100 oranında A'ya 2.000 kWh, B'ye 1.000 kWh olarak paylaştırılır. Bunlar sayaçla ürün bazında ölçülmüş değerler değil, tahmini dağıtım paylarıdır.
A ortak payı: 3.000 × 200 ÷ 300 = 2.000 kWh
B ortak payı: 3.000 × 100 ÷ 300 = 1.000 kWh
A ve B hatlarının güç ihtiyacı belirgin biçimde farklıysa yalnız çalışma saatini kullanmak tüketimi saptırır. Böyle bir durumda ölçülen veya güvenilir biçimde belirlenen kW değerini çalışma saatiyle ağırlıklandırın; kompresör gibi ortak ekipmanın gerçek kullanım nedenini de kontrol edin. Alt sayaç yatırımı mümkünse tahmini dağıtım payını azaltır.
3.000 kWh ölçülen + 2.000 kWh ortak pay
5.000 kWh × 4 TL = 20.000 TL20.000 TL ÷ 1.000 adet = 20 TL/adet enerji gideri.
2.000 kWh ölçülen + 1.000 kWh ortak pay
3.000 kWh × 4 TL = 12.000 TL12.000 TL ÷ 400 adet = 30 TL/adet enerji gideri.
Faturayla son kontrol
A 5.000 kWh + B 3.000 kWh + üretim dışı 2.000 kWh = 10.000 kWh. A 20.000 TL + B 12.000 TL + üretim dışı 8.000 TL = 40.000 TL. Dağıtılmamış veya iki kez yüklenmiş enerji kalmaz.
Bu sonuçta A için 20 TL/adet, B için 30 TL/adet yalnız enerji payıdır; ürünün toplam maliyeti değildir. İki ürüne üretim giderini eşit 16.000'er TL yazmak, tüketim farkını gizlerdi. Genel ürün maliyeti kalemleri için ürün maliyeti hesaplama rehberini inceleyin.
Hesapta Hangi Hatalardan Kaçınmalı?
Fatura dönemi ile üretim ayını karıştırmak
Sayaç okuma aralığı farklıysa enerji gideriyle üretim miktarını aynı döneme getirmeden birim maliyet hesaplamayın.
Ortak payı ölçüm gibi sunmak
Alt sayaçtan gelen kWh ile makine saatinden tahmin edilen kWh'yi kayıt ve raporda ayrı işaretleyin.
Aynı elektriği iki kez yüklemek
Enerji makine saat maliyetinde zaten varsa aynı fatura tutarını ürün hesabına ikinci kez eklemeyin. Makine saat maliyeti yazısı kapsamı ayrı açıklar.
Sabit kalemi kWh ile körlemesine bölmek
Faturada tüketimle orantılı olmayan önemli bedeller varsa bunları ayrı gider havuzunda ve uygun anahtarla değerlendirin; tek ortalama fiyat her durumda yeterli değildir.
Teklifte kullanılan tahmini enerji payı ile üretim sonunda gerçekleşen tutarı karşılaştırın. Sapmanın fiyat, tüketim, süre veya ürün karmasından kaynaklanıp kaynaklanmadığını standart ve fiilî maliyet farkı rehberi üzerinden izleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Ürün başına elektrik gideri nasıl hesaplanır?
Ürünün doğrudan ölçülen kWh tüketimiyle ortak üretimden aldığı payı toplayın, dönemlik giderle değerleyin ve aynı dönemdeki uygun ürün adedine bölün.
Alt sayaç yoksa ne yapılır?
Makine gücü × fiilî çalışma süresi gibi belgelenebilir bir tahmin kullanın. Bu sonucu ölçüm diye sunmayın ve ana sayaç toplamıyla farkını kontrol edin.
Elektrik faturasının tamamı ürünlere yüklenir mi?
Hayır, doğrudan yüklenmez. Üretim dışı kullanım ve giderin muhasebe kapsamı ayrılmalıdır. Ortak üretim tüketimi ise uygun bir dağıtım anahtarı gerektirir.
Enerji maliyeti makine saatine zaten dâhilse ne olur?
Aynı tutarı tekrar ürün maliyetine eklemek çifte sayımdır. Enerjiyi makine saatinin içinde mi ayrı bir gider havuzunda mı izleyeceğinizi tek bir yöntemle tutarlı biçimde belirleyin.
Faturadaki Kalemleri ve Maliyet Politikasını Doğrulayın
EPDK'nın ticari elektrik tüketimi açıklaması ve fatura bileşenleri bilgisi farklı bedel kalemlerini açıklar. KGK'nın TMS 2 Stoklar standardı üretim giderlerinin sistematik dağıtımına çerçeve sağlar. Örnek hesap bir tarife, vergi veya işletmeye özel muhasebe görüşü değildir.
Hangi ürün ne kadar enerji tüketiyor?
Sayaç verisi, üretim emri ve gerçekleşen giderleri aynı dönemde karşılaştırma ihtiyacınızı belirleyin. Üretim kayıtlarının kapsamı için Korgün ERP üretim çözümünü inceleyin.