Deri kesimi tamamlandığında masada kalan her parça fire değildir. Doğru boyut ve kalitedeki parçalar; dil, süs, biye, küçük çanta bölümü, numune veya tamir parçası olarak yeniden kullanılabilir. Ancak bu parçalar kayıt altına alınmazsa raflarda unutulur, ihtiyaç anında bulunamaz ve sonunda gerçek fireye dönüşür.
Kesimden çıkan deri parçalarını takip etmek için önce kullanılabilir parça ile üretim atığını birbirinden ayırmak, ardından her parçayı kaynak deri lotu, renk, tür, kalınlık, kullanılabilir ölçü ve depo konumuyla ilişkilendirmek gerekir. Barkodlu bir stok düzeni kurulduğunda kalan parçalar yeni iş emirlerinde aranabilir, rezerve edilebilir ve tüketildiğinde stoktan düşülebilir.
İlk Kural: Her Kesim Artığı Fire Değildir
Parça başka bir üründe kullanılabilecek durumdaysa ekonomik değerini koruyan bir stoktur. Kullanılması teknik olarak mümkün olmayan bölüm ise fire veya atık olarak kaydedilir. Bu ayrım yapılmadan ölçülen “fire oranı”, hem stok miktarını hem de ürün maliyetini yanıltır.
Deri Parçalarını Üç Duruma Ayırın
Kullanılabilir Parça
Belirlenen en küçük ölçünün üzerinde, kalite kusuru tanımlı ve yeni bir üretim emrinde kullanılabilecek parçadır. Stok kodu ve konum bilgisiyle depoya alınır.
Üretim Firesi
Kesim yerleşimi, doğal deri kusuru veya hatalı işlem nedeniyle üretime dönüşmeyen miktardır. İş emri ve neden koduyla raporlanır.
Atık / Hurda
Yeniden kullanılamayan ve işletmenin atık prosedürüne göre ayrılan bölümdür. Miktarı, çıkış nedeni ve teslim edildiği yer ayrıca izlenir.
Deri Parça Stok Kartında Hangi Bilgiler Olmalı?
Sadece “kahverengi deri parçası” açıklamasıyla açılan bir kayıt, sonraki kesim planında yeterli olmaz. Operatörün parçayı rafta bulabilmesi ve teknik olarak uygunluğunu anlayabilmesi için aşağıdaki alanlar birlikte tutulmalıdır.
| Kayıt Alanı | Neyi Gösterir? | Örnek |
|---|---|---|
| Parça kodu | Parçanın benzersiz barkod kimliği | DP-000184 |
| Kaynak lot ve iş emri | Hangi deriden ve hangi kesimden kaldığı | LOT-26-071 / KE-1042 |
| Deri türü ve yüzey | Malzemenin teknik niteliği | Dana, sırça, mat |
| Renk ve ton | Kartela kodu ve varsa ton farkı | Taba T14, koyu ton |
| Kalınlık | Uygun ürün ve operasyon seçimi | 1,2–1,4 mm |
| Kullanılabilir ölçü / alan | Parçadan çıkarılabilecek net bölüm | 24 × 38 cm / 7,6 dm² |
| Kusur ve kalite sınıfı | Delik, çizik veya damar gibi kısıtlar | B sınıfı, kenarda çizik |
| Depo konumu | Parçanın fiziksel olarak bulunduğu yer | Deri Depo / R02-G05 |
| Durum | Kullanıma uygunluk ve rezervasyon bilgisi | Serbest / Rezerve / Tüketildi |
Düzensiz şekilli bir deri parçasında yalnızca en ve boy değerini çarpmak gerçek kullanılabilir alanı olduğundan yüksek gösterebilir. İşletmenin ekipmanına göre parça alanı dijital ölçümden alınabilir veya standart ölçü şablonlarıyla sınıflandırılabilir. Önemli olan, aynı ölçüm yönteminin bütün kayıtlarda tutarlı kullanılmasıdır.
Kesimden Yeniden Kullanıma 6 Adımlı Takip Süreci
-
1
Kesimi iş emriyle başlatın
Üretime çıkan deri lotunu, verilen miktarı ve üretilecek model-varyant bilgisini aynı kesim emrinde kaydedin.
-
2
Parçaları kesim masasında ayırın
Sağlam ürün bileşenleri, yeniden kullanılabilir parçalar ve kullanılamayan fire için ayrı toplama alanları oluşturun.
-
3
Ölçün ve sınıflandırın
Deri türü, renk, kalınlık, kalite sınıfı ve kullanılabilir alanı kaydedin; işletmenizin belirlediği alt sınırın altındaki parçaları stoklaştırmayın.
-
4
Barkod basın ve rafa yerleştirin
Parça veya aynı özellikteki parça grubu için barkod üretin. Sistem kaydı tamamlanmadan raf değişikliği yapılmamasını sağlayın.
-
5
Yeni kesim planından önce uygun parçayı arayın
Renk, tür, kalınlık ve minimum alan süzgeçleriyle parçaları listeleyin; uygun olanı ilgili iş emrine rezerve edin.
-
6
Tüketimi ve kalan miktarı kapatın
Parça tamamen kullanıldıysa stoktan düşürün; yeniden kullanılabilir bir bölüm kaldıysa yeni ölçüsüyle güncelleyin ve hareket geçmişini koruyun.
Örnek: 120 dm² Derinin Kesim Sonucu Nasıl Kaydedilir?
Bir iş emrine 120 dm² deri verildiğini düşünelim. Kesim sonunda 82 dm² ürün parçalarına dönüşmüş, 24 dm² yeniden kullanılabilir parça olarak ayrılmış ve 14 dm² kullanılamayan fire oluşmuş olsun. Deri bilançosu aşağıdaki gibi kapanır.
Üretime Verilen
120 dm²
Mamule Dönüşen
82 dm²
Parça Stoğu
24 dm²
Gerçek Fire
14 dm²
Malzeme bilançosu
120 dm² = 82 dm² mamul + 24 dm² kullanılabilir parça + 14 dm² fire
Bu örnekte kullanılabilir 24 dm² doğrudan fire yazılırsa gerçek fire oranı %11,7 yerine %31,7 görünür. Üstelik parça stoğunun değeri de kaybolur. Parça daha sonra başka bir iş emrinde kullanıldığında hangi maliyetle devredileceği işletmenin maliyet yöntemine göre belirlenmeli ve muhasebe politikasıyla tutarlı uygulanmalıdır. Ürün maliyetinin diğer bileşenlerini görmek için ürün maliyeti hesaplama rehberini inceleyebilirsiniz.
Tek Tek Parça mı, Parça Grubu mu Takip Edilmeli?
Tekil Parça Takibi
Büyük, değerli veya özel şekilli parçalar için uygundur. Her parçanın kendi barkodu, ölçüsü, fotoğrafı ve konumu bulunur.
Avantajı: Arama ve rezervasyon daha hassastır. Bedeli: Kayıt işlemi daha uzun sürer.
Grup / Kutu Takibi
Aynı lot, renk, kalınlık ve ölçü sınıfındaki küçük parçalar için uygundur. Parçalar ortak kutu barkoduyla miktar veya alan bazında izlenir.
Avantajı: Saha işlemi hızlanır. Bedeli: Tekil parçanın şekli ve net alanı daha az görünür olur.
Çoğu işletme için karma yöntem daha uygulanabilirdir: belirlenen eşik üzerindeki değerli parçalar tekil, küçük ama tekrar kullanılabilir parçalar ise ortak kutu veya ölçü sınıfıyla takip edilir. Eşik; derinin birim değeri, günlük kesim hacmi ve parçaların tekrar kullanım sıklığına göre belirlenmelidir.
Parça Stoğunun Birikmesini Nasıl Önlersiniz?
- Önce kalan parçayı kullan kuralı: Yeni deri açılmadan önce uygun parça stoğunu otomatik veya kontrollü olarak sorgulayın.
- Yaşlandırma raporu: 30, 60 ve 90 gündür hareket görmeyen parçaları ayrı listeleyin.
- Minimum parça standardı: Kullanılma ihtimali çok düşük parçaları sırf stok sayısını büyütmek için kaydetmeyin.
- Düzenli sayım: Barkodlu raf sayımıyla fiziksel parça ile sistem kaydını karşılaştırın.
- Neden analizi: Fazla parça oluşturan model, kalıp, deri lotu, kesim planı ve operatör verilerini birlikte değerlendirin.
Genel fire nedenlerini ve iş emri bazında raporlama yaklaşımını ERP ile fire takibi rehberinde; hammadde, yarı mamul ve reçete ilişkisini ise ürün ağacı ve üretim reçetesi yazısında ayrıntılı olarak inceleyebilirsiniz.
ERP ile Deri Parça Takibinin Sağladığı Görünürlük
Parça kayıtları kesim emri, depo ve maliyet verileriyle aynı sistemde birleştiğinde işletme; hangi deriden ne kadar sağlam ürün çıktığını, ne kadar kullanılabilir parça kaldığını ve gerçek fireyi ayrı ayrı görebilir. Aynı zamanda raftaki bir parçanın hangi lota ait olduğunu ve daha sonra hangi üründe kullanıldığını geriye doğru izleyebilir.
Stok Görünürlüğü
Raflardaki kullanılabilir deri miktarı tür, renk, kalınlık ve yaş bilgisiyle görüntülenir.
Doğru Maliyet
Kullanılabilir parça ile gerçek fire ayrıldığı için iş emri ve ürün maliyeti daha sağlıklı hesaplanır.
İzlenebilirlik
Parçanın kaynak lotundan yeniden kullanıldığı siparişe kadar hareket zinciri korunur.
Sonuç: Kalan Deriyi Görünür Bir Stoğa Dönüştürün
Kesimden kalan deri parçalarını değerlendirmek, yalnızca rafları düzenlemek değildir. Doğru sınıflandırma; satın alma ihtiyacını, fire oranını, iş emri maliyetini ve malzeme izlenebilirliğini aynı anda etkiler. Başarılı bir uygulama için kesim masasında başlayan kayıt ile depo rafındaki barkod ve yeni iş emrindeki tüketim birbirine bağlanmalıdır.
KG Palaimon üretim yönetimi ve KG WMS depo yönetimi ile iş emri, lot, barkod, depo konumu, malzeme tüketimi ve fire kayıtlarını ortak bir akışta yönetebilirsiniz. Böylece kullanılabilir deri parçaları unutulan bir artık olmaktan çıkar, planlanabilir bir üretim kaynağına dönüşür.
Deri Kesim ve Parça Stoklarınızı Birlikte Yönetin
Kesimden kalan parçaları barkodla kaydedin; doğru rafta bulun, yeni iş emrine ayırın ve gerçek fireyi sipariş bazında ölçün.