MES, üretim sahasında planlanan işin gerçekten nasıl yürüdüğünü izleyen üretim yönetim sistemidir. ERP sipariş, stok, satın alma, üretim planı, maliyet ve finans bütününü yönetirken MES; iş emrinin hangi makinede başladığı, ne kadar üretildiği, nerede durduğu, ne kadar fire çıktığı ve kalite kontrol sonucunun ne olduğu gibi saha ayrıntılarına odaklanır.
ERP mi, MES mi? Önce hangi sorunu çözeceğinizi belirleyin
ERP
Siparişten satın almaya, stoktan maliyet ve finansa kadar işletmenin ortak planını ve kayıt düzenini kurar.
MES
Üretim sahasındaki operasyon, makine, duruş, kalite, fire ve gerçekleşme verisini ayrıntılı izler.
Birlikte kullanım
ERP neyin, ne zaman ve hangi kaynakla üretileceğini planlar; MES sahadaki sonucu ERP'ye geri bildirir.
MES Sistemi Ne İşe Yarar?
MES, İngilizce Manufacturing Execution System ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede üretim yürütme sistemi veya üretim takip sistemi olarak kullanılır. Temel görevi, üretim planı ile sahadaki gerçek çalışma arasındaki farkı görünür hale getirmektir. Bu nedenle yalnızca makineden veri alan bir ekran değil; operatör, iş emri, malzeme, kalite ve üretim sonucu arasında kayıt bağı kuran bir sistem olarak düşünülmelidir.
İş emri ilerlemesi
Başlama, bekleme, tamamlanan miktar ve kalan iş sahadan kaydedilir.
Duruş ve süreler
Hazırlık, ayar, arıza, bakım ve bekleme süreleri nedenleriyle izlenir.
Makine durumu
Uygun makinelerde çalışma, duruş, çevrim ve sayaç bilgileri otomatik alınabilir.
Kalite kontrol
Kontrol sonucu, hatalı miktar, hata nedeni ve yeniden işlem kaydı üretimle ilişkilendirilir.
Fire ve tüketim
Sağlam üretim, fire, hurda ve kullanılan malzeme aynı iş emri üzerinde izlenir.
Gerçekleşen performans
Planlanan süre ve miktar, sahadaki gerçek sonuçlarla karşılaştırılır.
ERP ile MES Arasındaki Farklar Nelerdir?
Amaç
İşletmenin kaynaklarını, siparişlerini ve finansal kayıtlarını ortak planda yönetir.
Üretim planının sahada nasıl gerçekleştiğini yönetir ve kaydeder.
Veri ayrıntısı
Sipariş, ürün, ihtiyaç, stok, satın alma, maliyet ve muhasebe kaydı.
Operasyon, makine, operatör, çevrim, duruş, kalite ve gerçekleşen tüketim.
Zaman aralığı
Günlük, haftalık ve dönemsel planlama ile işletme sonuçları.
Vardiya, saat, dakika veya olay bazında saha takibi.
Ana kullanıcı
Planlama, satın alma, satış, depo, maliyet, finans ve yönetim ekipleri.
Üretim sorumlusu, vardiya amiri, operatör, bakım ve kalite ekipleri.
Makineden veri almak tek başına MES kurmak değildir
Bir makinenin çalışma ve duruş sinyalini toplamak yararlıdır; ancak bu veri hangi iş emrinin, ürünün, operasyonun ve operatörün kaydı olduğu bilinmeden sınırlı anlam taşır. MES yaklaşımı, makine verisini üretim bağlamıyla birleştirir. Bazı işletmelerde bu ihtiyaç ERP'nin üretim modülü ve basit saha veri toplama ekranlarıyla karşılanabilir. Barkod, sensör ve makine bağlantılarının üretim kaydına nasıl dönüştüğünü üretimde barkod ve veri toplama rehberinde inceleyebilirsiniz.
Fabrikanız İçin Hangi Seçenek Daha Uygun?
Temel üretim takibi
- İş emirleri düzenli açılıp kapanıyorsa
- Üretim miktarı vardiya veya gün sonunda girilebiliyorsa
- Makine bazında saniyelik veri gerekmiyorsa
- Fire, tüketim ve maliyet ERP'de izlenebiliyorsa
ERP ve saha veri toplama
- Operatörlerin iş başlangıç ve bitişini bildirmesi gerekiyorsa
- Barkod veya terminalle gerçekleşme kaydı yeterliyse
- Belirli makinelerden sayaç ve duruş bilgisi alınacaksa
- Önce veri disiplinini kurmak istiyorsanız
Ayrıntılı ve anlık saha yönetimi
- Çok sayıda makine ve operasyon eş zamanlı yönetiliyorsa
- Duruş nedenleri ve çevrim süreleri anlık izlenecekse
- Kalite, seri veya lot izlenebilirliği sahada zorunluysa
- Otomatik veri olmadan üretim kayıpları görülemiyorsa
ERP ve MES Entegrasyonu Nasıl Çalışır?
Sipariş ve iş emri
Ürün, miktar, reçete, rota, termin ve malzeme ihtiyacı hazırlanır.
Saha gerçekleşmesi
Operasyon, makine, süre, miktar, kalite, duruş ve fire kaydedilir.
Stok ve maliyet
Gerçek tüketim, mamul girişi, fire ve işçilik maliyete yansır.
Örnek: Bir Üretim Siparişi İki Sistemde Nasıl İlerler?
1.000 adetlik sipariş planlanır
Stok kontrol edilir, eksik malzeme için ihtiyaç oluşur, üretim emri açılır, operasyon rotası ve hedef teslim tarihi belirlenir.
Sahadaki gerçek sonuç kaydedilir
İşin 08.12'de başladığı, ayar nedeniyle 18 dakika durduğu, 982 sağlam ve 18 hatalı ürün çıktığı kayıt altına alınır.
Bu gerçekleşme ERP'ye döndüğünde stok, malzeme tüketimi, üretim sonucu ve maliyet gerçek veriye yaklaşır. Bağlantı kurulmazsa ERP planlanan miktarı, saha ise gerçekleşen miktarı ayrı ayrı tutar; yönetim iki farklı doğruyla karşı karşıya kalır.
MES Yatırımından Önce Sorulması Gereken 6 Soru
01Hangi üretim kararını mevcut verilerle veremiyoruz?
02İş emri ve ürün ağaçları ERP'de düzenli tutuluyor mu?
03Makine ve operatörlerden hangi veri hangi sıklıkta alınmalı?
04Eski makinelerden otomatik veri alınabiliyor mu?
05Sahadan gelen hatalı veya eksik kaydı kim yönetecek?
06MES sonucu ERP'de hangi stok ve maliyet kayıtlarını güncelleyecek?
Önce üretim sürecini, sonra gerekli yazılım katmanını belirleyin
Üretimde hangi kayıtların koptuğunu, hangi verinin geç geldiğini ve hangi kararın geciktiğini belirlemeden MES ürünü seçmek gereksiz kapsam ve maliyet doğurabilir. Mevcut akışınızı üretim yönetimi rehberinde inceleyebilir; iş emri, MRP, kapasite, fire ve maliyet kapsamını KG Palaimon üretim ERP sayfasında görebilirsiniz.
ERP'nin işletme genelindeki görevini ERP nedir rehberinden; uygulamanın ilk ayındaki veri ve süreç hazırlığını ERP projesinde ilk 30 gün yazısından inceleyin.
Sık Sorulan Sorular
MES bir ERP programı mıdır?
Hayır. MES üretim sahasının yürütülmesine, ERP ise işletmenin kaynak planına ve ortak kayıt düzenine odaklanır. Birbirlerini tamamlayabilirler.
Her fabrika MES kullanmalı mı?
Hayır. Temel iş emri, üretim miktarı, fire ve maliyet takibi ERP içinde yeterli olabilir. Ayrı MES ihtiyacı saha ayrıntısı ve anlık veri gereksinimi arttığında güçlenir.
MES makinelerden otomatik veri alır mı?
Uygun bağlantı imkânı bulunan makinelerden veri alınabilir. Eski veya kapalı sistem makinelerde ek cihaz, entegrasyon ya da operatör bildirimi gerekebilir.
ERP ile MES entegrasyonu zorunlu mudur?
Birlikte kullanılacaklarsa veri tekrarını ve farklı stok/maliyet sonuçlarını önlemek için entegrasyon gereklidir. İş emri ERP'den sahaya, gerçekleşmeler MES'ten ERP'ye dönmelidir.
ERP, saha veri toplama veya MES ihtiyacınızı birlikte belirleyelim
Mevcut üretim akışınızı, makine yapınızı ve ihtiyaç duyduğunuz veri ayrıntısını inceleyerek gereksiz kapsam oluşturmadan doğru başlangıç noktasını belirleyin.