Güvenlik stoku, talep beklenenden fazla olduğunda veya tedarik geciktiğinde işletmenin stoksuz kalmasını önlemek için tuttuğu ek stoktur. Her ürüne aynı oranı vermek doğru değildir. Tüketim değişkenliği, tedarik süresi, ürünün üretim için kritiklik düzeyi ve stok maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.
Güvenlik stoku hesaplama formülü
Geçmişte görülen azami tüketim ve azami tedarik süresini, ortalama koşullardaki tüketimden ayırarak beklenmeyen ihtiyaca karşı tutulacak tamponu bulun.
Pratik formül
Güvenlik stoku = (Azami günlük tüketim × Azami tedarik süresi) − (Ortalama günlük tüketim × Ortalama tedarik süresi)
Güvenlik Stoku, Minimum Stok ve Yeniden Sipariş Noktası Farkı
Güvenlik stoku
Beklenmeyen talep artışı veya tedarik gecikmesi için ayrılan tampon miktardır. Normal şartlarda sürekli tüketilmesi hedeflenmez.
Yeniden sipariş noktası
Stok bu seviyeye indiğinde yeni satın alma veya üretim emrinin başlatılması gereken tetikleme noktasıdır.
Minimum stok
İşletmenin stok politikasında tanımladığı alt sınırdır. Bazı yazılımlarda güvenlik stoku, bazılarında sipariş tetik seviyesi anlamında kullanıldığı için tanımı açık yazılmalıdır.
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
Yeniden sipariş noktası = Ortalama günlük tüketim × Ortalama tedarik süresi + Güvenlik stoku
Bu seviye, sipariş verildiği anda depoda bulunması gereken miktarı gösterir. Yeni malzeme gelene kadar ortalama tüketimi karşılar ve beklenmeyen sapmalar için güvenlik payı bırakır.
Hesaplama İçin Hangi Veriler Gerekir?
Ortalama günlük tüketim
Seçilen dönemde tüketilen toplam miktarın fiilî çalışma veya satış gününe bölünmesiyle bulunur.
Azami günlük tüketim
Olağan dışı tek bir günü değil, planlamada karşılaşılması gerçekçi olan yüksek tüketim gününü temsil etmelidir.
Ortalama tedarik süresi
Siparişin onaylanmasından kullanılabilir olarak depoya girişine kadar geçen ortalama takvim veya iş günüdür.
Azami tedarik süresi
Geçmişte tekrar edebilen, makul en uzun teslim süresidir. Tek seferlik afet veya aylar süren olağan dışı gecikme doğrudan kullanılmamalıdır.
Örnek 1: Talebi Düzenli Bir Üründe Güvenlik Stoku
Bir bağlantı parçasının ortalama günlük tüketimi 40, azami günlük tüketimi 50 birim; ortalama tedarik süresi 6, azami tedarik süresi 8 gün olsun.
Yorum: Kullanılabilir stok 400 birime indiğinde yeni sipariş başlatılır. Bunun 240 birimi normal tedarik süresi tüketimini, 160 birimi sapmalara karşı güvenlik payını karşılar.
Örnek 2: Talebi ve Tedarik Süresi Değişken Bir Ürün
İthal bir hammaddenin ortalama günlük tüketimi 30, azami tüketimi 45 birim; ortalama tedarik süresi 7, azami tedarik süresi 10 gün olsun.
Yorum: Güvenlik stoku ortalama ihtiyacın üzerine çıktı. Bu sonuç otomatik olarak doğru kabul edilmemelidir; uzun tedarik süresinin nedeni, alternatif tedarikçi imkânı, sipariş partisi ve stok taşıma maliyeti ayrıca incelenmelidir.
Her Ürüne Aynı Güvenlik Stoku Oranı Neden Verilmez?
Talep düzeni farklıdır
Her gün tüketilen standart malzeme ile yalnızca belirli siparişlerde kullanılan özel malzemenin sapması aynı değildir.
Tedarik riski farklıdır
Yakındaki bir tedarikçiden iki günde gelen ürün ile ithal edilen ve gümrük süreci bulunan ürün aynı tamponla yönetilemez.
Stok maliyeti farklıdır
Düşük maliyetli standart sarf ile yüksek bedelli, bozulabilir veya modası geçen ürünün fazla stok riski aynı değildir.
Üretim kritikliğinin etkisi farklıdır
Eksikliği tüm hattı durduran küçük bir parça, parasal değeri düşük olsa bile daha yüksek hizmet seviyesi gerektirebilir.
Sonucu ABC Sınıfı ve Üretim Kritikliğine Göre Yorumlayın
Yüksek parasal değer
Daha sık gözden geçirin. Yüksek tampon yerine tedarik süresini kısaltma ve sipariş sıklığını artırma seçeneklerini değerlendirin.
Orta değer ve hareket
Standart formülü kullanın; dönemsel talep ve tedarik performansına göre düzenli aralıklarla güncelleyin.
Düşük değer, yüksek duruş riski
Parasal değeri düşük olsa da yokluğu üretimi durduruyorsa kritiklik sınıfını ayrıca kullanın; yalnızca ABC değerine güvenmeyin.
Güvenlik Stoku Hesabında En Sık Yapılan Hatalar
Tek bir olağan dışı günü azami tüketim saymak
Tekrarlanmayacak kampanya veya toplu sevkiyat tamponu gereksiz büyütebilir.
Sipariş tarihi yerine depoya giriş tarihini yanlış ölçmek
Tedarik süresi; onay, üretim, taşıma, kabul ve kullanılabilir hâle gelme süresini kapsamalıdır.
Açık siparişleri görmeden yeni sipariş vermek
Yoldaki miktar ve ayrılmış stok dikkate alınmadığında mükerrer sipariş oluşabilir.
Formülü yıllarca değiştirmemek
Talep, tedarikçi ve teslim süresi değiştikçe güvenlik stoku da güncellenmelidir.
Sistem stoku doğru değilken hesap yapmak
Kayıp, yanlış raf ve işlenmemiş hareketler varsa hesaplanan seviye sahada karşılık bulmaz.
Sipariş miktarıyla sipariş noktasını karıştırmak
Sipariş noktası ne zaman sipariş verileceğini, sipariş miktarı ise ne kadar alınacağını belirler.
Stok seviyelerini güncel hareketlerle birlikte izleyin
Güvenlik stoku tek başına depo doğruluğunu çözmez. Kullanılabilir stok, ayrılmış miktar, açık satın alma siparişi, yoldaki ürün, lot veya son kullanma tarihi ve tedarikçi teslim performansı aynı ürün kaydında birlikte görülmelidir.
Adresli depo, lot ve gerçek zamanlı stok hareketlerinin nasıl yönetildiğini KG WMS depo yönetim sistemi sayfasında; stokta bağlı sermayeyi ölçmek için stok devir hızı hesaplama rehberinde inceleyebilirsiniz. Sistem ile rafın neden uyuşmadığını anlamak için depoda var görünen ürünün bulunamama nedenlerine, daha geniş uygulama adımları için akıllı depo ve stok optimizasyonu rehberine geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Güvenlik stoku ile emniyet stoku aynı şey midir?
Evet. Türkiye'de her iki ifade de talep ve tedarik belirsizliğine karşı tutulan tampon stok için kullanılır.
Güvenlik stoku sıfır çıkabilir mi?
Azami ve ortalama koşullar aynıysa bu basit formülde sıfır çıkabilir. Ancak ürün kritikliğini ve ölçülmeyen riskleri ayrıca değerlendirmek gerekir.
Güvenlik stoku ne sıklıkla güncellenmelidir?
Hareketli ürünlerde aylık veya dönemsel; tedarikçi, sezon ya da ürün yapısı değiştiğinde ise değişiklik beklenmeden yeniden hesaplanmalıdır.
Satın alma siparişi ne zaman verilmelidir?
Kullanılabilir stok, açık talepler düşüldükten sonra yeniden sipariş noktasına indiğinde satın alma veya üretim ikmal süreci başlatılmalıdır.
Hangi üründe ne kadar stok tutmanız gerektiğini birlikte değerlendirelim
Stok doğruluğu, tedarik süresi ve üretim kritikliğine göre ürün bazlı ikmal kuralları oluşturun.