Incoterms 2020, uluslararası ve yurt içi satışlarda teslim, taşıma masrafı ve hasar riskinin alıcı ile satıcı arasında nasıl paylaşılacağını açıklayan 11 kuraldan oluşur. Doğru kuralı seçmek için yalnız EXW, FOB veya CIF gibi kısaltmalara bakmak yeterli değildir; taşıma türü, malın fiilen teslim edildiği nokta ve tarafların gümrük sorumluluğu birlikte değerlendirilmelidir.
Incoterms Neyi Belirler, Neyi Belirlemez?
Belirlediği konular
Teslim yükümlülüğü, taşıma ve sigorta organizasyonu, ihracat ve ithalat işlemleri, masrafların paylaşımı ile hasar riskinin geçtiği nokta.
Tek başına belirlemediği konular
Ödeme yöntemi ve vadesi, para birimi, mülkiyet devri, sözleşmenin ihlali hâlindeki yaptırımlar ve uygulanacak hukuk.
Incoterms 2020 Teslim Şekilleri Kaç Gruba Ayrılır?
Kara, hava, demir yolu ve çok modlu taşıma
EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU ve DDP. Deniz yolu bu kurallarla kullanılabilir; ancak sevkiyat yalnız deniz taşımacılığıyla sınırlı değildir.
Limandan limana deniz taşımacılığı
FAS, FOB, CFR ve CIF. Bu kurallarda teslim ve risk noktası geminin yanı veya gemiye yükleme anıyla ilişkilidir.
Tüm Taşıma Türlerinde Kullanılan 7 Teslim Şekli
İşyerinde teslim
Satıcı, malı belirlenen yerde alıcının kullanımına hazır eder.
Risk devri: Mal alıcının kullanımına sunulduğunda.
Yükleme ve ihracat işlemleri çoğunlukla alıcıdadır.
Taşıyıcıya teslim
Satıcı, malı belirlenen yerde alıcının seçtiği taşıyıcıya teslim eder.
Risk devri: Belirlenen yerde taşıyıcıya teslim edildiğinde.
İhracat gümrük işlemleri satıcıdadır.
Taşıma ödenmiş
Satıcı, belirlenen varış yerine kadar ana taşıma ücretini öder.
Risk devri: Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde.
Masraf varışa kadar satıcıda olsa da risk daha önce devredilir.
Taşıma ve sigorta ödenmiş
Satıcı ana taşımayı ve sözleşmedeki kapsamda yük sigortasını düzenler.
Risk devri: Mal ilk taşıyıcıya teslim edildiğinde.
CPT kuralına sigorta yükümlülüğü eklenir.
Belirlenen yerde teslim
Satıcı, malı belirlenen varış yerinde boşaltmaya hazır hâlde getirir.
Risk devri: Mal varış yerinde boşaltmaya hazır olduğunda.
Boşaltma ve ithalat gümrüğü alıcıdadır.
Belirlenen yerde boşaltılmış teslim
Satıcı, malı belirlenen varış yerinde araçtan boşaltarak teslim eder.
Risk devri: Mal varış yerinde boşaltıldığında.
Satıcının boşaltmadan sorumlu olduğu tek Incoterms kuralıdır.
Gümrük vergileri ödenmiş teslim
Satıcı, malı ithalat işlemleri tamamlanmış olarak varış yerinde hazır eder.
Risk devri: Mal varış yerinde boşaltmaya hazır olduğunda.
Satıcı hedef ülkedeki ithalat işlemlerini hukuken yapabilmelidir.
Yalnız Deniz ve İç Su Yolu Taşımalarında Kullanılan 4 Teslim Şekli
Gemi doğrultusunda teslim
Satıcı malı yükleme limanında geminin yanına getirir.
Risk devri: Mal gemi doğrultusuna bırakıldığında.
Yalnız deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılır.
Gemide teslim
Satıcı malı belirlenen yükleme limanında gemiye yükler.
Risk devri: Mal gemiye yüklendiğinde.
Ana deniz navlununu alıcı düzenler.
Masraflar ve navlun
Satıcı varış limanına kadar deniz navlununu öder.
Risk devri: Mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde.
Navlun satıcıda, deniz yolculuğu riski alıcıdadır.
Masraflar, sigorta ve navlun
Satıcı deniz navlununa ek olarak yük sigortasını düzenler.
Risk devri: Mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde.
CFR kuralına sigorta yükümlülüğü eklenir.
Taşıma Masrafı ile Hasar Riski Aynı Yerde Devredilmeyebilir
CPT ve CIP'de satıcı belirlenen varış yerine kadar taşımayı öder; risk mal ilk taşıyıcıya verildiğinde alıcıya geçer. CFR ve CIF'de ise satıcı varış limanına kadar navlunu öderken risk yükleme limanında mal gemiye yüklendiğinde devredilir. Bu nedenle teklif maliyeti ile risk noktası ayrı satırlarda kontrol edilmelidir.
Üç Teslim Şekliyle Sade Sevkiyat Akışı
Satıcı yükler, taşıyıcı teslim alır
Satıcı ihracat işlemini tamamlar ve malı kendi tesisinde alıcının belirlediği araca yükler. Risk taşıyıcıya teslim anında geçer.
Navlun ilerler, risk geride devredilir
Satıcı varışa kadar taşımayı öder. Buna karşılık risk, mal ilk taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçer.
Satıcı varış yerine kadar riski taşır
Mal alıcının deposunda boşaltmaya hazır olduğunda teslim edilir. Boşaltma ve ithalat gümrük işlemleri alıcıya aittir.
Doğru Incoterms Kuralı Nasıl Seçilir?
Taşıma türünü belirleyin
Sevkiyat yalnız gemiyle mi ilerliyor, yoksa kara, hava, demir yolu veya birden fazla taşıma türü mü kullanılıyor?
Gerçek teslim noktasını bulun
Mal fabrikada, terminalde, limanda, taşıyıcı deposunda veya alıcının tesisinde hangi anda fiilen devrediliyor?
Masrafı ve riski ayrı değerlendirin
Ana taşıma ücretini kimin ödediğini ve hasar riskinin hangi noktada geçtiğini iki ayrı karar olarak yazın.
Gümrük sorumluluğunu doğrulayın
İhracat ve ithalat işlemlerini hangi tarafın yürüteceğini, ilgili ülkede bunu yapmaya yetkili olup olmadığını kontrol edin.
Yeri ve sürümü açık yazın
Kural kodunun yanına liman, terminal veya açık adres ile “Incoterms® 2020” ifadesini ekleyin.
Kural + Açık Teslim Noktası + Incoterms® 2020
FCA Korgün Fabrikası, İstanbul, Türkiye, Incoterms® 2020
DAP Alıcı Deposu, Berlin, Almanya, Incoterms® 2020
Büyük bir liman veya terminal yazılıyorsa mümkün olduğunca kapı, rıhtım ya da terminal noktası da belirtilmelidir. Teslim noktasındaki belirsizlik hem ek masraf hem de hasar uyuşmazlığı doğurabilir.
Incoterms Seçiminde Sık Yapılan Hatalar
Yalnızca üç harfli kod yazmak
“FCA” ifadesi tek başına yeterli değildir. Teslim noktası ve kuralın 2020 sürümü sözleşmede açık olmalıdır.
Navlunu ödeyenin riski de taşıdığını düşünmek
CPT, CIP, CFR ve CIF kurallarında satıcı ana taşımayı öder; risk ise daha erken devredilir.
Konteyner yükünde otomatik olarak FOB seçmek
Konteyner taşıyıcıya terminalde teslim ediliyorsa gerçek teslim biçimine göre FCA, CPT veya CIP daha uygun olabilir.
EXW ile satıcının her sorumluluktan çıktığını sanmak
Yükleme, ihracat mevzuatı ve belge akışı pratikte sorun çıkarabilir. FCA seçeneği ayrıca değerlendirilmelidir.
DDP seçip ithalat yetkisini kontrol etmemek
Satıcının hedef ülkede ithalatçı olarak işlem yapması veya vergi yükümlülüğünü yerine getirmesi mümkün olmayabilir.
Teslim şeklini ödeme ve mülkiyet hükmü yerine kullanmak
Incoterms ödeme vadesini, para birimini veya malın mülkiyetinin ne zaman geçtiğini tek başına belirlemez.
Teslim Şeklini Yalnızca Faturadaki Bir Kısaltma Olarak Tutmayın
Satış teklifi, sipariş, sevkiyat ve faturada kural kodu; belirlenen yer; sürüm; ana taşıma, sigorta ve gümrük masrafları; riskin devredildiği nokta ve sorumlu taraflar birlikte izlenmelidir. Böylece teklif maliyetinin hangi giderleri kapsadığı ve gecikme veya hasarda kimin aksiyon alacağı görülebilir.
Teslim şekli menşe veya dolaşım belgesinin yerine geçmez. Belge ayrımını A.TR ve EUR.1 rehberinde, dövizli işlemleri ihracat ve döviz yönetimi yazısında, karbon düzenlemesini ise SKDM rehberinde ayrı olarak inceleyebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Incoterms 2020 kullanmak zorunlu mu?
Taraflar satış sözleşmelerinde kullanmayı kararlaştırır. Kullanıldığında kural, açık teslim noktası ve sürüm bilgisi birlikte yazılmalıdır.
CIF ile CIP arasındaki temel fark nedir?
CIF yalnız deniz ve iç su yolu taşımasında, CIP ise tüm taşıma türlerinde kullanılabilir. Risk noktaları ve satıcının sağlaması gereken sigorta kapsamı da aynı değildir.
FOB konteyner taşımacılığında kullanılabilir mi?
Mal doğrudan gemide teslim edilmiyorsa FOB gerçek teslim noktasını doğru yansıtmayabilir. Konteynerin taşıyıcıya terminalde verildiği akışlarda FCA değerlendirilmelidir.
Incoterms malın mülkiyetini devreder mi?
Hayır. Hasar riskinin devri ile hukuki mülkiyet devri farklı konulardır. Mülkiyet ve ödeme hükümleri satış sözleşmesinde ayrıca düzenlenmelidir.
Sevkiyat Öncesinde Sözleşmeye Özel Kontrol Yapın
Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde ICC'nin Incoterms 2020 açıklamaları ve Ticaret Bakanlığının dış ticaret eğitim kaynakları esas alınarak kontrol edilmiştir. Kuralların resmî kapsamını ICC Incoterms 2020 sayfasından ve ICC soru-cevap kaynağından doğrulayın.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık veya gümrük müşavirliği yerine geçmez. Ürün, ülke, taşıma sözleşmesi ve tarafların yetkileri sevkiyat öncesinde uzmanlarla değerlendirilmelidir.
Dış ticaret sürecinizdeki sorumluluk ve veri akışını inceleyin
Teklif, teslim şekli, taşıma masrafı, gümrük belgesi ve faturanın aynı işlem üzerinde nasıl izleneceğini işletme analizi yaklaşımımızla değerlendirin.